شهر یزد شهر ی برخاسته از تاریخ و هنر اینک به خاطر جواهرات سنتی و دستسازش توسط شورای جهانی صنایع دستی (WCC) شهر جهانی زیورالات معرفی شد.
یزد شهر بادگیرها، قناتها و دلسپردگی به اصالت حالا با عنوانی جهانی بار دیگر نام خود را در فهرست افتخارات ایران ثبت کرده است. شورای جهانی صنایع دستی، این شهر تاریخی را بهعنوان «شهر جهانی زیورآلات سنتی و دستساز» برگزیده، افتخاری که حاصل قرنها مهارت، ذوق و عشق هنرمندان یزدی را به جهانیان نشان میدهد. در کارگاههای این شهر هنوز هم دستانی هنرمند طلا، نقره و سنگ را به زیورهایی تبدیل میکنند که روح فرهنگ ایرانی در آن جاریست؛ زیورهایی که نهفقط یک کالا بلکه روایتگر تاریخی از زیبایی، هویت و خلاقیتاند. یزد حالا بیش از همیشه شهری برای دیدن، فهمیدن و ستایش کردن است؛ شهری که در بستر خاک و نور جواهر آفریده.
تاریخ زرقاری یا هنر جواهرسازی در یزد پیشینه تاریخی دارد که با شواهد معتبر پشتیبانی میشود. این هنر باستانی از نسلهای گذشته منتقل شده و به خاطر تکنیکهال خاص و پیچیده مختص به خود امکان جعل این جواهرات را تقریبا غیرممکن کرده است. برخی از قطعات که به 500 سال پیش برمیگردند تنها در این منطقه پیدا میشوند. جواهرسازی یکی از هنرهای سنتی برجسته شهر یزدست که نه تنها در ایران بلکه در عرصه بینالمللی نیز به عنوان زرقاری یزد شهرت یافته.
وقتی صحبت از هنر زرگری به میان میآید ذهن بسیاری به بازارهای بزرگ و پرزرقوبرق کشیده میشود اما آنکس که با ریشههای طلا در ایران آشنایی دارد، میداند که قلب زرگری این سرزمین در دل کویر یزد میتپد. زرگری در یزد تنها ساخت طلا نیست بلکه حک کردن تاریخ بر پیکر فلزات گرانبهاست. شهری که بیش از ۲۰۰۰ سال با دستان هنرمند مردمانش زیورهایی را خلق کرده که نهتنها زیبا بلکه حامل هویت و فرهنگ بودهاند.
قدیمیترین گردنبند ایران که در منطقهی غربالبیز مهریز یزد کشف شده گواهی بر این پیشینهی پرافتخار محسوب میشود. در گذشته زرگران یزدی طراحی و ساخت جواهرات پادشاهان، سفرا و نمایندگان خارجی را بر عهده داشتهاند. آنها به اندازهای مورد اعتماد بودهاند که حتی نماینده انگلستان هنگام سفر به ایران سفارش ساخت هدایای خود را به زرگران یزدی میسپرد.در کوچههای خاموش اما زندهی یزد، طلا تنها یک فلز نیست بلکه قصهای است که نسل به نسل روایت شده و همچنان ادامه دارد.
جالب است بدانید که هنر زرگری در یزد هنوز هم با همان اصالت گذشته نفس میکشد؛ جایی که زرگران سنتی بینیاز از ماشینآلات مدرن با دستان خود طلا را شکل و جلا میدهند به زیور تبدیل میکنند. تاکنون ۱۴ روش از شیوههای ساخت زیورآلات سنتی یزد به ثبت ملی رسیده است؛ از جمله این روشها میتوان به ریگیری (دانش سنتی سنجش عیار یا محک طلا)، ساخت دستبند اشرافی یزدی و تیزابکاری سنتی اشاره کرد؛ روشهایی که هر کدام بخشی از هویت هنری این شهر کویری را بازتاب میدهند و روایتگر پیوند دیرینهی یزد با طلا است.
اینک یزد نگین کویر، نهفقط در معماری و فرهنگ که در برق طلایی هنر خود میدرخشد؛ شهری که قرنها عشق، مهارت و اصالت را در رشتههای نازک طلا تنیده و حالا با عنوان «شهر جهانی زیورآلات» تاج افتخاری دیگر بر سر گذاشته است. این جایگاه جهانی نه پایان راه که آغاز فصل تازهایست از درخشش یزدی که از دل خاک، نور و هنر طلایی برآمده. زرگری در یزد تنها حرفه نیست میراثی است زنده که همچنان با طنین چکش بر فلزات گرانبها داستانی کهن را نجوا میکند؛ داستان شهری که زیبایی را نه فقط میسازد بلکه زندگی میکند.
